Παύλος Πασσαλίδης: "Περιφερειακή ανάπτυξη και παραμεθόριος"

Βαθμολογήστε αυτό το άρθρο
(18 ψήφοι)


 

passalidis3
Τα προβλήματα των παραμεθόριων περιοχών αντιμετωπίζονται στο ευρύτερο πλαίσιο της εκάστοτε περιφερειακής πολιτικής.

Η θεμελίωση της περιφερειακής πολιτικής στην Ελλάδα άρχισε στα τέλη της δεκαετίας του 1950, ταυτόχρονα με τις πρώτες προσπάθειες προγραμματισμού της οικονομικής ανάπτυξης της χώρας. Αρχικά, δόθηκε ιδιαίτερη έμφαση σε νομοθετήματα για την ενίσχυση της βιομηχανικής περιφερειακής ανάπτυξης και για την προσπάθεια της επαρχιακής βιομηχανίας. Αφορούσαν κυρίως αυξημένες αποσβέσεις, παρακρατήσεις κερδών για επενδύσεις επέκτασης των δραστηριοτήτων και φορολογικές ελαφρύνσεις.

Από το 1964 έως το 1974 καθιερώθηκαν χρηματοδοτικά κίνητρα, πραγματοποιήθηκε διαχωρισμός των περιφερειών ανάλογα με το βαθμό ανάπτυξής τους, εφαρμόσθηκαν ειδικά προγράμματα για τις υπανάπτυκτες περιοχές, δημιουργήθηκαν οι πρώτες βιομηχανικές περιοχές και ενεργοποιήθηκαν οι υπηρεσίες Περιφερειακής Ανάπτυξης.

Κατά τη διάρκεια της περιόδου 1975-1979 η περιφερειακή πολιτική της χώρας συστηματοποιείται, με ιδιαίτερη έμφαση στην παροχή κινήτρων για την ανάπτυξη των παραμεθόριων περιοχών με ευρεία χρήση ειδικών αναπτυξιακών προγραμμάτων και προγραμμάτων υποδομής.

Το 1980 άρχισε η προσπάθεια σύνδεσης της ελληνικής περιφερειακής πολιτικής με την περιφερειακή πολιτική της ΕΟΚ. Η προσπάθεια αυτή κορυφώθηκε με την ψήφιση του νόμου 1116/81, κύρια χαρακτηριστικά του οποίου ήταν η εντατικοποίηση των παρεμβάσεων με την καθιέρωση των επιδοτήσεων κεφαλαίου με περιφερειακή κλιμάκωση, η εκπόνηση των πρώτων Ειδικών Προγραμμάτων Περιφερειακής Ανάπτυξης 1981-1985 και η είσπραξη των πρώτων ενισχύσεων από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης και των πρώτων δανείων από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων.

Με την ψήφιση του νόμου 1262/82 ο οποίος ενισχύει τις αποκεντρωμένες διαδικασίες, αρχίζει μια νέα περίοδος για την αναπτυξιακή πορεία της ελληνικής περιφέρειας. Την περίοδο αυτή καταρτίζεται το πενταετές πρόγραμμα 1983-1987, εφαρμόζονται τα Μεσογειακά Ολοκληρωμένα Προγράμματα (1986-1992) και τα δύο Κοινοτικά Πλαίσια Στήριξης (1989-1993 και 1994-1999) με τα οποία οριστικοποιείται η ένταξη της ελληνικής περιφερειακής πολιτικής στις διαδικασίες περιφερειακής πολιτικής της Κοινότητας. Επίσης, εκτός από χρηματοδοτήσεις ΚΠΣ την περίοδο 1989-1993 η Ευρωπαϊκή Κοινότητα εμπλούτισε τη δράση με Κοινοτικές Πρωτοβουλίες και καινοτόμες δράσεις για την εξυπηρέτηση μέρους των αναπτυξιακών της στόχων. Τέτοιες πρωτοβουλίες αποτελούν το πρόγραμμα INTERREG για την ανάπτυξη των παραμεθόριων περιοχών και το πρόγραμμα LEADER για την ανάπτυξη του αγροτικού χώρου/

Σήμερα, τα κίνητρα επενδύσεων έχουν περιορισθεί. Το INTERREG αξιολογούμενο στην πράξη δεν επηρέασε την κοινωνικοοικονομική ανάπτυξη της παραμεθόριου.

 

 

ΠΑΡΑΜΕΘΟΡΙΟΤΗΤΑ

 

Εισάγουμε τον όρο «Παραμεθοριότητα» για την περιγραφή με ολοκληρωμένο και συνεκτικό τρόπο των ιδιαίτερων φυσικών και κοινωνικοοικονομικών χαρακτηριστικών της περιοχής, τα οποία προσδιορίζονται από το μόνιμο φαινόμενο της γεωγραφικής ασυνέχειας.

Η παραμεθοριότητα είναι επιβαρυντικός παράγοντας που προκαλεί άνιση ανάπτυξη του παραγωγικού δυναμικού και χωρική διαφοροποίηση των εισοδημάτων και των συνθηκών ζωής.

Χαρακτηριστικά:

Τα φυσικά και κοινωνικοοικονομικά στοιχεία της παραμεθοριότητας σε συνδυασμό μεταξύ τους δημιουργούν τα ακόλουθα χαρακτηριστικά:

-       Σχετική απομόνωση και αίσθηση μοναδικότητας. Στην ΠΕ Κιλκίς 20 Δ.Δ. είναι παραμεθόρια με συνολικό αριθμό κατοίκων 15.323.

-       Περιορισμένη διαθεσιμότητα των παραγωγικών πόρων.

-       Η ορεινότητα.

-       Η ατελής κινητικότητα κεφαλαίου που οφείλεται στη γεωγραφική θέση.

-       Το ιδιοκτησιακό καθεστώς.

 

Το φαινόμενο της παραμεθοριότητας αποτελεί ένα από τα κυριότερα χαρακτηριστικά της Ελλάδας και είναι ο παράγοντας αυτός που τη διαχωρίζει από τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες.

Οι παραμεθόριες περιοχές έχουν σχετικά πολύ μεγαλύτερη βαρύτητα για την Ελλάδα, απ’ ότι για τις υπόλοιπες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Επίσης, είναι η παραμεθοριότητα που δημιουργεί την έντονη ανάγκη για εφαρμογή μιας περιφερειακής παραμεθόριας πολιτικής από πλευράς της πολιτείας. Η παραμεθόριος της ΠΕ Κιλκίς αντιμετώπισε δύο σημαντικές τεχνολογικές αλλαγές. Η πρώτη αφορά την αλλαγή των μεθόδων παραγωγής, που οδήγησε στην επικράτηση της εξειδικευμένης παραγωγής ομοειδών προϊόντων σε μεγάλη κλίμακα.

Η δεύτερη αφορά το εμπάργκο του 1995 που είχε ως συνέπεια τη μη προσβασιμότητα με την Κεντρική Ευρώπη.

Οι συγκεκριμένες αλλαγές μετέβαλαν δραματικά την οικονομία της παραμεθορίου και την ανταγωνιστικότητά της, οδηγώντας σταδιακά στην περιθωριοποίηση.

Η δημογραφική και κοινωνική αποσταθεροποίηση αποτελούν εκφράσεις των χαρακτηριστικών αυτών και εκδηλώνονται με μορφές, όπως η δημογραφική αποψίλωση και η συρρίκνωση της παραγωγικής βάσης.

Τα προγράμματα αφ’ ετέρου της διασυνοριακής συνεργασίας (INTERREG κ.α.) δεν απέδωσαν και δεν διαφαίνεται κάτι τέτοιο.

Ωφελήθηκαν οι ελληνικές επιχειρήσεις που βρήκαν πρόσφορο έδαφος στη FYROM εξ αιτίας του χαμηλού κόστους και ανταγωνιστικών πλεονεκτημάτων.

Ωφελήθηκαν η Θεσσαλονίκη και η Χαλκιδική από εμπόριο – τουρισμό, όχι η ΠΕ Κιλκίς από την οποία απλώς περνούν.

Ωφελήθηκε η απέναντι πλευρά των συνόρων με ελκυστικές υποδομές για τους Έλληνες.

 

 

ΜΕΤΡΑ – ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

  1. 1.Οριοθέτηση της παραμεθορίου στην περιοχή που περιλαμβάνει τα Δημοτικά Διαμερίσματα που έχουν εξωτερικά σύνορα της χώρας. Αυτός είναι ο χώρος για τα ειδικά κίνητρα και κανονιστικές ρυθμίσεις για την ποιότητα ζωής, την καθημερινότητα, των ανάπτυξη. Άλλη υπόθεση το επίδομα των εργαζομένων σε βάθος 20 χλμ. από τα σύνορα.
  2. 2.Η παρουσία του Ν. Θεσσαλονίκης και κατά την Δ’ προγραμματική περίοδο στο διασυνοριακό πρόγραμμα INTERREGΕλλάδα – FYROM επηρεάζει την κατανομή των πόρων και επωφελούνται περιοχές που δεν έχουν καμία σχέση με τα προβλήματα της παραμεθόριας περιοχής.
  3. 3.Πλήρης αναθεώρηση των ειδικών προγραμμάτων εδαφικής συνεργασίας π.χ. INTERREG ή από εθνικούς πόρους με οδηγό την αξιολόγηση των ήδη εκτελεσθέντων ως τον επηρεασμό της ζωής των ανθρώπων της μεθορίου.
  4. 4.Συνεργασία με την Τ.Α. που θα οριοθετηθεί θεσμικά με την αναθεώρηση του Ν. 3852/2010 για την επίλυση καθημερινών προβλημάτων και ποιότητας ζωής.
  5. 5.Ερευνητικό Ινστιτούτο παραμεθόριας πολιτικής κατά το Ερευνητικό Ινστιτούτο νησιωτικής πολιτικής όπως προβλέπεται από το άρθρο 208 του Ν. 3852/2010 Καλλικράτης.
  6. 6.Ολοκλήρωση και παραλαβή της μελέτης του ΥΠΕΧΩΔΕ (τέλος δεκαετίας του 1990) η οποία έχει άτυπη ισχύ και αφορά το ιδιοκτησιακό καθεστώς της παραμεθόριας περιοχής του Ν. Κιλκίς.
  7. 7.Αξιοποίηση θεσμικά των τοπικών δομών ανάπτυξης που διαθέτουν εγκατεστημένη γνώση και φιλοσοφία τοπικής ανάπτυξης.
  8. 8.Μείωση των τελών έκδοσης οικοδομικών αδειών για αγροτικά κτίσματα και αγροτικές κατοικίες. Αύξηση του αφορολόγητου ορίου για την κληρονομιά, τη γονική παροχή και τις μεταβιβάσεις αγροτικής γης σε κατά κύριο επάγγελμα αγρότες. Η τελική δημοσιονομική επίπτωση θα είναι μικρότερη στην πραγματικότητα, αφού η εφαρμογή των παραπάνω μέτρων θα προκαλέσει αυξημένη οικονομική δραστηριότητα και θα δώσει αναπτυξιακή ώθηση.
  9. 9.Αναθεώρηση της διάταξης για απόκτηση οικοπέδου στη μεθόριο, σε δικαιούχους που διαθέτουν κατοικία.
  10. 10.Έρευνα και χαρτογράφηση του γεωθερμικού πεδίου για το οποίο υπάρχουν σαφείς ενδείξεις ύπαρξής του.
  11. 11.Επαναλειτουργία του οδικού άξονα που συνδέει την Ελλάδα με την Κεντρική Ευρώπη, όπως ήταν πριν το εμπάργκο.
  12. 12.Θεσμική κατοχύρωση της παραμεθοριότητας κατά τη νησιωτικότητα όπως προβλέπει ο Ν. 3852/2010 κατά την επικείμενη αναθεώρησή του.

 

Αποτελεί σημαντική καινοτομία η στροφή στον θυμωμένο σήμερα άνθρωπο της χώρας και ιδιαίτερα στους κατοίκους της μεθορίου. Να νιώσουν την παρουσία του Κράτους σε θέματα ποιότητας ζωής και στήριξης υποβοήθησης της οικονομίας τους. Να παύσουν να μπαινοβγαίνουν στη διπλανή χώρα όπου έχουν δέλεαρ τη φθηνή αγορά, αλλά και την ψυχαγωγία στο καζίνο με ότι αυτό συνεπάγεται. Το πρόβλημα αυτό αντιμετωπίζεται μόνο με πολιτικές άμεσες και με βάθος χρόνου.

 gnorimia-me-kilkis  kilkis2013