Το στοίχημα της παραμεθόριας αναβάθμισης

Βαθμολογήστε αυτό το άρθρο
(34 ψήφοι)

Τα γεωγραφικά Υπουργεία Μακεδονίας – Θράκης και Αιγαίου υποβαθμίσθηκαν τα τελευταία χρόνια σε Γενικές Γραμματείες.

Τέθηκε πρόσφατα και πάλι θέμα αλλαγής. Αυτή τη φορά προτείνεται η κατάργηση και της Γενικής Γραμματείας Μακεδονίας – Θράκης για λόγους οικονομίας και μεταβίβασης αρμοδιοτήτων στην αιρετή Περιφέρεια και Υπουργεία.

Το «ΥΜΑΘ» είναι εν τέλει ένα πολύπαθο Υπουργείο. Οι κατά καιρούς Υπουργοί του προσπάθησαν να δώσουν ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, μια νέα ταυτότητα, αλλά χωρίς συνέχεια και ορατά αποτελέσματα.

Η Γενική Γραμματεία πέρασε απαρατήρητη από την κοινωνία και την κοινή γνώμη, όπως επίσης και το υποκατάστατό της, η Επιχειρησιακή μονάδα ανάπτυξης.

Υπήρξαν πρόσφατα διαμαρτυρίες βουλευτών κατά της κατάργησης της Γ.Γ.Μ.Θ. και γίνεται δεκτή η άποψή τους. Και εκεί λήγουν όλα.

Όμως το ζητούμενο είναι οι εντυπώσεις, η τυπική ή ουσιαστική παρουσία με όποια μορφή, Γενική Γραμματεία ή Υπουργείο;

Όσοι πραγματικά ενδιαφέρονται για την ουσία ας διατυπώσουν και πρόταση. Είναι ή όχι χρήσιμη η κρατική παρουσία στην περιοχή μας. Αν ναι πως αυτό θα επιτευχθεί.

Η άποψή μας είναι να υπάρχει υψηλό επίπεδο – Υπουργείο – κρατικής παρουσίας στη Μακεδονία – Θράκη.

Κύρια αποστολή του ΥΜΑΘ πρέπει να είναι η διασφάλιση καλύτερων όρων ζωής με ποιότητα, απασχόληση, ενδυνάμωση της τοπικής οικονομίας της μεθορίου και η στήριξη της επιχειρηματικότητας σ’ όλη την επικράτειά της.

Ο ρόλος του λοιπόν είναι σύνθετος. Αφορά την αντιμετώπιση παραδοσιακών και σύγχρονων προβλημάτων, όπως επιβάλλει η ιστορική και ζώσα πραγματικότητα.

Κύριος στόχος η συγκράτηση του πληθυσμού στις εστίες του μέσω της καλυτέρευσης των συνθηκών ζωής του.

Απαιτείται προς τούτο πολιτική βούληση με ανθρωποκεντρική διάσταση και αξιοποίηση του ανθρώπινου δυναμικού, του θεσμικού πλαισίου σε συνεργασία και συνεργεία υποχρεωτική με την αυτοδιοίκηση α’ και β’ βαθμού.

Η προσέγγιση μου δεν απαιτεί πρόσθετα κονδύλια, αλλά αξιο       υφιστάμενες, δομές, θεσμικό πλαίσιο και τοπικό ανθρώπινο δυναμικό.

Αναλυτικότερα:

  • Αξιοποίηση του υπάρχοντος υπαλληλικού προσωπικού, με νέο οργανόγραμμα.
  • Συμπληρωματικότητα με αυτοδιοίκηση, συνεργασία για λύση προβλημάτων, όπως π.χ. το οικιστικό.
  • Αξιοποίηση – συντονισμός των τοπικών δομών ανάπτυξης αλλά και των κοινωνικών δομών.
  • Αξιοποίηση – αξιολόγηση των διατιθεμένων πόρων εθνικών και κοινοτικών.
  • Πλήρη αναθεώρηση των ειδικών προγραμμάτων εδαφικής συνεργασίας π.χ. INTERREG.
  • Ευθεία διασύνδεση με τα παραγωγικά Υπουργεία ούτως ώστε, να ενδυναμωθεί η ανάπτυξη μείωσης, υποβοήθησης των επενδύσεων και των επιχειρηματικών δράσεων.
  • Ενεργοποίηση – προώθηση της Αλεξάνδρειας Ζώνης καινοτομίας και διάχυση της λειτουργίας της στη Μακεδονία – Θράκη.
  • Ενεργοποίηση της επιχειρησιακής Μονάδας Ανάπτυξης Μακεδονίας – Θράκης, που διατρέχει τις αρμοδιότητες του Υπουργείου Ανάπτυξης.
  • Περαιτέρω θεσμική θωράκιση με την εισαγωγή της έννοιας της Παραμεθοριότητας του Ν. 3852/2010 του Καλλικράτη δεδομένης της διασφάλισης στον ίδιο νόμο και νησιωτικότητας (άρθρα 204-209).
  • Ερευνητικό ινστιτούτου παραμεθόριας πολιτικής, κατά το ερευνητικό ινστιτούτο νησιωτικής πολιτικής, άρθρο 208 του Ν. 3852/2010.

Τα παραπάνω αφορούν 16 νομούς της Μακεδονίας – Θράκης από τους οποίους οι 9 είναι μεθοριακοί με FYROM –Βουλγαρία – Τουρκία.\

 

ΔΙΑΚΡΙΣΗ – ΟΡΙΣΜΟΣ ΠΑΡΑΜΕΘΟΡΙΟΥ – ΜΕΘΟΡΙΟΥ

Η δική μας έρευνα – μελέτη – πρόταση αφορά μεθοριακές περιοχές. Ως τέτοιες θεωρούμε τα δημοτικά διαμερίσματα που άπτονται των χερσαίων συνόρων της Μακεδονίας – Θράκης, βόρεια και ανατολικά και δυτικά. Η μεθόριος κατά τη δική μας θεώρηση είναι συγκεκριμένη  περιοχή με ορισμένο πληθυσμό. Κατά συνέπεια χωρά πρόταση για συγκεκριμένες περιοχές με συγκεκριμένα μειονεκτήματα και πλεονεκτήματα, προβλήματα και ευκαιρίες.

Η παραμεθόριος περιοχή προσδιορίζεται ανάλογα με τις εκτιμήσεις της εκάστοτε κυβέρνησης. Είναι όρος τεχνικός. Έχει σχέση με παροχές και δικαιώματα ανθρώπων που ζουν σε μια περιοχή όπως επιδόματα, κίνητρα για επενδύσεις, μεταβιβάσεις ακινήτων, λόγους ασφάλεια κ.α.

Πολλά από τα παραπάνω καταργούνται, ή διαφοροποιούνται για διάφορους λόγους.

Ακόμη, το INTERREG ως πρόγραμμα παραμεθόριων περιοχών έχει δικαιούχο και την Π.Ε. Θεσσαλονίκης για παράδειγμα.

Επομένως η γεωγραφία της παραμεθόριου περιοχής είναι μεταβλητή.

Σε αντίθεση με τη μεθόριο που είναι απόλυτα προσδιορισμένη.

Η ενασχόληση μας μ’ αυτή έχει καθαρά ανθρωποκεντρική διάσταση.

Για την ισότιμη ένταξή της στο έντονο ανταγωνιστικό εθνικό και διεθνές περιβάλλον.

ΜΕΘΟΡΙΟΤΗΤΑ

 

Εισάγουμε τον όρο μεθοριότητα, αν μη τι άλλο για όλους ισοτιμία προς την θεσμικά κατοχυρωμένη  νησιωτικότητα, Ν.3852/2010 Καλλικράτη.

Η μεθοριότητα είναι επιβαρυντικός παράγοντας που προκαλεί άνιση ανάπτυξη του παραγωγική δυναμικού και χωρική διαφοροποίηση των εισοδημάτων και των συνθηκών ζωής.

Τα φυσικά και κοινωνικοοικονομικά στοιχεία της μεθορίου σε συνδυασμό μεταξύ τους δημιουργούν τα ακόλουθα χαρακτηριστικά:

-         Σχετική απομόνωση

-         Αίσθηση μοναδικότητας

-         Περιορισμένη διαθεσιμότητα των παραγωγικών πόρων.

-         Ορεινότητα

-         Ατελής κινητικότητα κεφαλαίων που οφείλεται στη γεωγραφική θέση

-         Ιδιοκτησιακό καθεστώς

Το φαινόμενο της μεθοριότητας αποτελεί ένα από τα κύρια χαρακτηριστικά της Ελλάδας και είναι ο παράγοντας αυτός που τα διαχωρίζει από την υπόλοιπη Ευρωπαϊκές χώρες.

 

ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΚΑΙ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΓΙΝΕΙ

Πρώτα από όλα διατύπωση πολιτιικής βούλησης για την αναθεώρηση των στόχων και δεικτών των προγραμμάτων διασυνοριακής συνεργασίας θα έλεγα ευθέως ανάπτυξη της Ελληνικής Μεθορίου.

Η εξέλιξη της περιφερειακής πολιτικής της χώρας μας σε συνδυασμό με το διαθέσιμο ανθρώπινο δυναμικό για την εφαρμογή της δείχνει ότι η υιοθέτηση τοπικής – ενδογενούς ανάπτυξης από τα κάτω δίνει απαντήσεις στην οικονομικό - κοινωνική πρόοδο.

Το πρότυπο της πολικής ανάπτυξης που εκφράζεται με την ενίσχυση και οργάνωση πολικών σημείων έχοντας ως βασικό στόχο την αξιοποίηση των πλεονεκτημάτων που προσφέρει η συγκέντρωση του πληθυσμού και δραστηριοτήτων  έχασε έδαφος. Περιέργως η νέα χωροταξία επανέρχεται στα πρότυπα πολικής ανάπτυξης και αναφέρεται σε 21 χωρικά ορισμένα κέντρα της χώρας. Προχώρησαν μάλιστα και αρκετά ρυθμιστικά σχέδια, πέραν φυσικά Αθηνών – Θεσσαλονίκης.

Φαίνεται τελικά ότι αποτελεί σωστή, χρονικά επιλογή ενός μικτού προτύπου που συνδυάζει τα δύο κυρίαρχα

i)                   Της πολικής «εκ των άνω» ανάπτυξης

ii)                Της ολοκληρωμένης ενδογενούς «εκ των κάτω» ανάπτυξης.

Αυτή υιοθετούμε και για την περίπτωση των μεθοριακών περιοχών. Είναι πλέον εφικτός ο σχεδιασμός και προγραμματισμός σε πρώτο επίπεδο.

Σύμμαχοι οι υπάρχοντες θεσμοί, δοκιμασμένες δομές και ανθρώπινο δυναμικό.

 

ΙΣΟΤΙΜΙΑ – ΦΡΟΝΗΜΑΤΙΣΜΟΣ

 

Είναι ανάγκη δυνατότητα να ξεφύγουμε από τη στενή γεωγραφία των Δήμου του νομού αλλά και των περιφερειών και να αντιμετωπίζουμε τη χώρα ως μια ιδιαίτερη γεωγραφική ενότητα με κοινά χαρακτηριστικά και κοινές προοπτικές.

Αποτελεί άλλη μια αιτία για τους κατοίκους της περιοχής εφαρμογής κοινών προγραμμάτων για να αισθανθούν ισότιμοι πολίτες, να νιώσουν την παρουσία της  πολιτείας καθώς και τις   πολιτικές για την περιφερειακή – τοπική κοινωνική της οικονομική ανασυγκρότηση και ενεργοποίηση των τοπικών κοινωνιών της μεθορίου, έτσι ώστε η περιοχή να αποκτήσει σε ένα χρονικό ορίζοντα δυναμική οικονομία και να ενταχθεί με ανταγωνιστικούς όρους στον κοινωνικό και οικονομικό ιστό της χώρας.

Προστιθέμενη αξία όλων αυτών ο φρονηματισμός, αίσθημα αναγκαίο για όλους τους συνέλληνες πολύ περισσότερο για τους κατοίκους της μεθορίου.